|
21/09/2008
|
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟ ΚΑΙ ΛΥΣΗ - Η λίστα των «παρεκκλίσεων»
του Κυριάκου Πιερίδη...
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ
ΚΕΚΤΗΜΕΝΟ ΚΑΙ ΛΥΣΗ
Η λίστα των «παρεκκλίσεων»
Τελικώς τα ζητήματα
είναι απολύτως συγκεκριμένα: η επικείμενη διαπραγμάτευση
αφορά σαφώς πιο μικρές μεταβατικές περιόδους και
περισσότερες ασφαλιστικές δικλείδες από την ΕΕ για να
στηρίξει τη λύση
ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
ΠΙΕΡΙΔΗ
Με μια «Πράξη Προσαρμογής» των όρων προσχώρησης που θα
επισυναφθεί ως αναπόσπαστο τμήμα της συμφωνίας επίλυσης
και θα έχει εξασφαλισμένη την ομόφωνη έγκριση του
Συμβουλίου Υπουργών αναμένεται να αποσαφηνιστούν όλες οι
πρόνοιες της επίλυσης του Κυπριακού που επηρεάζουν το
ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η πρακτική αυτή δεν είναι άγνωστη
γιατί ακολουθήθηκε στις διαπραγματεύσεις και παραμονές της
ένταξης. Υπάρχει ήδη μια πολύ συγκεκριμένη λίστα ζητημάτων
με τα πλέον χαρακτηριστικά να αφορούν τα δικαιώματα
διαμονής και αγοράς ακίνητης περιουσίας σε κάθε συνιστώσα
πολιτεία και τα ποσοστά εισόδου υπηκόων από την Τουρκία
και την Ελλάδα.
Εκτιμάται ότι θα γίνει σκληρή διαπραγμάτευση, όχι τόσο για
την αναγκαιότητα τέτοιων παρεκκλίσεων, αλλά περισσότερο
για τη χρονική διάρκειά τους. H Ε/κ θέση εκκινά από το
σημείο όπου τέτοιου είδους παρεκκλίσεις, δεν μπορούν να
συνιστούν μόνιμες εξαιρέσεις και πρέπει να είναι
περιορισμένες ως προς το σκοπό και τη διάρκειά τους.
Αντίθετα η Τ/κ πλευρά επικαλείται μακρά χρονοδιαγράμματα,
με τον ισχυρισμό της διαφύλαξης της διζωνικότητας και της
μη διατάραξης της οικονομίας των Τ/κ από την κατά πολύ
ισχυρότερη Ε/κ οικονομία.
Από το μικροσκόπιο της ανάλυσης περνά η αντίστοιχη πράξη
προσαρμογής που ίσχυσε στο Σχέδιο Ανάν και οι πιθανές
βελτιώσεις που θα επιδιώξει η Ε/κ πλευρά.
Η αγορά ακίνητης ιδιοκτησίας
Στο Σχέδιο Ανάν η εφαρμογή περιορισμών στην αγορά ακίνητης
περιουσίας στην Τ/κ πολιτεία είχε επιτραπεί κατά
παρέκκλιση του ευρωπαϊκού κεκτημένου ιδιοκτησίας «για 15
έτη ή για όσο το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν
στην εν λόγω συνιστώσα πολιτεία δεν φθάνει το επίπεδο του
85% του κατά κεφαλήν ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στην
Ελληνοκυπριακή Πολιτεία, οποιοδήποτε επέλθει νωρίτερα».
Τους περιορισμούς θα εφάρμοζαν οι αρχές της Τ/κ πολιτείας
και θα αφορούσαν πρόσωπα που δεν έχουν μόνιμη κατοικία για
3 χρόνια καθώς και νομικά πρόσωπα (εταιρίες). Το
αιτιολογικό που αποδέχθηκαν οι Βρυξέλλες ήταν: «οι
οικονομικές ανισότητες μεταξύ της Τουρκικής συνιστώσας
Πολιτείας και των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως
επίσης και μεταξύ των δύο συνιστωσών πολιτειών επιβάλλουν
διαδικασίες έγκρισης για την απόκτηση περιουσίας στην
Τουρκοκυπριακή συνιστώσα Πολιτεία με σκοπό την αποφυγή
απαράδεκτων και ξαφνικών αυξήσεων των τιμών και μεγάλης
κλίμακας εξαγοράς γης», σύμφωνα με το προοίμιο της πράξης
προσαρμογής του 2004.
Σημειώνεται ότι τα φυσικά πρόσωπα, δηλαδή οι Ε/κ και οι
υπόλοιποι Ευρωπαίοι πολίτες θα διατηρούσαν το δικαίωμα
απόκτησης «δεύτερης κατοικίας».
Στην επικείμενη διαπραγμάτευση, οι συζητήσεις θα
επικεντρωθούν τόσο στην υπερβολικά μακρά μεταβατική
περίοδο της 15ετίας, όσο και στο οικονομικό κριτήριο του
85% λαμβάνοντας υπόψη τα νέα οικονομικά δεδομένα.
Επιπρόσθετα στο Σχέδιο Ανάν υπήρχε μηχανισμός αξιολόγησης
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που η Ε/κ πλευρά θα θελήσει να
ενισχύσει ώστε οι Βρυξέλλες να μπορούν όχι απλά να
εισηγηθούν, αλλά και να επιβάλουν την κατάργηση των
περιορισμών, αν οι συνθήκες το δικαιολογούν: «εάν θεωρεί
ότι οι πολιτικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί όροι στην
Κύπρο το επιτρέπουν», κατά την τότε διατύπωση.
Το δικαίωμα διαμονής Κυπρίων πολιτών
Τα ποσοστά που περιλήφθηκαν στο Σχέδιο Ανάν ως περιορισμοί
στο δικαίωμα επιστροφής και διαμονής Ε/κ ως μονίμων
κατοίκων με πολιτικά δικαιώματα στην Τ/κ πολιτεία και
αντιστόφως (Τ/κ στην Ε/κ πολιτεία), ενσωματώθηκαν ως
παρεκκλίσεις στο ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η μεταβατική ρύθμιση
έθεσε ως οροφή να φθάσει σταδιακά το ποσοστό αυτό «στο 18%
του συνολικού πληθυσμού της κάθε συνιστώσας πολιτείας μέσα
σε 19 έτη, ή μέχρις ότου η Τουρκία προσχωρήσει στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, οποιοδήποτε επέλθει ενωρίτερα». Επίσης
υπήρχε επιπρόσθετη ρύθμιση μετά την 19ετία ως μόνιμη
εξαίρεση πια που διαλάμβανε ότι «κάθε συνιστώσα πολιτεία
δύναται, με σκοπό να προστατεύσει την μη ουσιαστική
διαφοροποίηση της ταυτότητάς της, να λάβει προστατευτικά
μέτρα για να διασφαλίσει ότι όχι λιγότεροι των 2/3 των
Κυπρίων μονίμων κατοίκων σ' αυτή θα μιλούν την επίσημη
γλώσσα της ως τη μητρική τους γλώσσα».
Στο ζήτημα αυτό υπήρξε νομική γνωμάτευση της Επιτροπής για
να αιτιολογήσει την μόνιμη εξαίρεση. Είναι άγνωστο αν θα
επιχειρήσει η Ε/κ πλευρά να αμφισβητήσει στη ρίζα της την
προσέγγιση που έκαναν οι Βρυξέλλες ή θα επιχειρήσει μια
πιο πραγματιστική αλλά επίμονη διαπραγμάτευση για να
υπάρξει σύντμηση στα εξωφρενικά χρονοδιαγράμματα της
19ετίας.
Διαμονή Ελλήνων και Τούρκων υπηκόων
Η εφαρμογή περιορισμών κατά παρέκκλιση του ευρωπαϊκού
κεκτημένου και μάλιστα με τη μορφή της μόνιμης εξαίρεσης
υπήρξε μια από τις πλέον επίμονες θέσεις της Ε/κ πλευράς.
Σκοπός της ήταν να σταματήσει η ανεξέλεγκτη ροή εποίκων
μετά την επίτευξη λύσης. Με βάση τις τελικές πρόνοιες του
Σχεδίου Ανάν, καθορίστηκε η εφαρμογή περιορισμών αναφορικά
με:
(α) το δικαίωμα των Ελλήνων υπηκόων να διαμένουν στην
Κύπρο, εάν ο αριθμός των κατοίκων Ελλήνων υπηκόων έχει
φθάσει το 5% του αριθμού των κατοίκων Κυπρίων πολιτών, που
κατέχουν την εσωτερική ιδιότητα του πολίτη της
Ελληνοκυπριακής συνιστώσας Πολιτείας και δεν έχουν διπλή
υπηκοότητα.
(β) το δικαίωμα των Τούρκων υπηκόων να διαμένουν στην
Κύπρο, εάν ο αριθμός των κατοίκων Τούρκων υπηκόων έχει
φθάσει στο 5% του αριθμού των κατοίκων Κυπρίων πολιτών που
κατέχουν την εσωτερική ιδιότητα του πολίτη της
Τουρκοκυπριακής συνιστώσας Πολιτείας και δεν έχουν διπλή
υπηκοότητα.
Αυτή η ρύθμιση θα ίσχυε για μεταβατική περίοδο μέχρι 19
έτη ή μέχρι η Τουρκία να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
οποιοδήποτε επέλθει ενωρίτερα. Θα ίσχυε όμως και μετέπειτα
και οποιαδήποτε αλλαγή θα έπρεπε να έχει τη σύμφωνη γνώμη
και των δύο πλευρών με απώτερο στόχο «η δημογραφική
αναλογία μεταξύ μονίμων Κυπρίων κατοίκων που μιλούν είτε
την Ελληνική είτε την Τουρκική, ως μητρική γλώσσα, δεν
διαφοροποιείται ουσιαστικά».
Η ελεύθερη λειτουργία της αγοράς
Στα ζητήματα της κοινής αγοράς και το 2004 και τώρα, οι
Τ/κ θέσεις για επιβολή προστατευτικών μέτρων και
περιορισμών δεν πρόκειται να βρουν παρά ελάχιστη
υποστήριξη στις Βρυξέλλες. Στο Σχέδιο Ανάν ίσχυσε μια
μεταβατική περίοδος 6 ετών για πιθανή επιβολή τέτοιων
περιορισμών και πάλι όμως κάτω από αυστηρότατους όρους: «εάν
μέχρι το τέλος περιόδου μέχρι 6 έτη, η λειτουργία της
εσωτερικής αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης προξενεί ή απειλεί
να προξενήσει σοβαρές δυσκολίες και πιθανόν να συνεχιστούν
σε οποιοδήποτε τομέα της οικονομίας ή που μπορεί να
προξενήσει σοβαρή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης
στην Τουρκοκυπριακή συνιστώσα Πολιτεία, οι αρμόδιες
Κυπριακές αρχές δύνανται να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα
προστασίας τα οποία θα ισχύουν για περίοδο τριών μηνών. Τα
μέτρα αυτά θα είναι ανάλογα και δεν θα αποτελούν
συγκαλυμμένους εμπορικούς περιορισμούς και θα λαμβάνουν
υπόψη τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων. Η Επιτροπή
μπορεί να παρατείνει τα μέτρα αυτά, μερικώς ή ολικώς, ή να
υιοθετεί διαφορετικά μέτρα των οποίων θα καθορίσει το
χρόνο εφαρμογής μέσα στην περίοδο των έξι ετών.
Ευρωπαϊκές αξίες – διζωνικότητα – πολιτική ισότητα
Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στον πρόεδρο Δ. Χριστόφια και
στον Τ/κ ηγέτη Μ.Α. Ταλάτ, σε ότι αφορά την ΕΕ έχουν δύο
πτυχές: αυτά που θα συμφωνηθούν και θα ισχύσουν την πρώτη
ημέρα της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας, τα οποία η Τ/κ
πλευρά απαιτεί να γίνουν και «πρωτογενές δίκαιο» και αυτά
που θα ισχύσουν στο πλαίσιο της εφαρμογής της λύσης και
σχετίζονται με το μέλλον και καλύπτονται κάτω από το
ευρωπαϊκό κεκτημένο. Για την πρώτη ημέρα της Ενωμένης
Κυπριακής Δημοκρατίας η ΕΕ έκρινε το 2004 ότι το Σχέδιο
Ανάν «θεμελίωνε» τις αρχές και αξίες της Ένωσης και
επέτρεπε «την ειρηνική ολοκλήρωση» του νησιού στους
κόλπους της. Μάλιστα υιοθετούσε τις ρυθμίσεις περί της
πολιτικής ισότητας μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων,
το ισότιμο καθεστώς (equal status) των δύο συνιστωσών
πολιτειών την απαγόρευση οποιασδήποτε μονομερούς αλλαγής
της τάξης πραγμάτων που εγκαθίδρυε το Σχέδιο Ανάν με βάση
«τους όρους του Άρθρου 6(1) της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής
Ένωσης». Αναγνώριζε επίσης «την ιδιαίτερη εθνική ταυτότητα
της Κύπρου και την ανάγκη να προστατεύσει την ισορροπία
μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στην Κύπρο, το
διζωνικό χαρακτήρα της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας και
την ευκρινή ταυτότητα και ακεραιότητα των συνιστωσών
πολιτειών που απαιτούν ορισμένες προστασίες και
προσωρινούς περιορισμούς του δικαιώματος διαμονής των
Κυπρίων πολιτών, καθώς και των πολιτών της Ελλάδας και
Τουρκίας».
|
