|
05/10/2008
|
ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΣΤΗΝ ΚΣΣΕ: ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ – ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ -
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
του Κυριάκου Πιερίδη.
ΤΟ
ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΣΤΗΝ ΚΣΣΕ: ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ – ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ -
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Αλλαγή
πορείας ή άλλο ένα ψήφισμα;
Η πρόκληση για την
κυβέρνηση είναι να μεταφέρει τις συζητήσεις από το
διακηρυκτικό επίπεδο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου της
Ευρώπης στο χώρο όπου λαμβάνονται δεσμευτικές αποφάσεις
και αλλάζουν τους συσχετισμούς, την Ευρωπαϊκή Ένωση
ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΙΕΡΙΔΗ
Τόνωση των προσπαθειών της κυπριακής κυβέρνησης να
αποκαταστήσει τις ισορροπίες στο Κυπριακό που
διασαλεύθηκαν τα τελευταία χρόνια, συνιστά το ψήφισμα που
ενέκρινε η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της
Ευρώπης. Το γεγονός αυτό καταγράφεται αντικειμενικά ως
θετικό μέσα από την ανάγνωση του ψηφίσματος της ΚΣΣΕ και
το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Η κυπριακή αντιπροσωπεία
κέρδισε σημαντικούς πόντους στη «σημειολογία», όπως η
καταγραφή της κατοχής, του ζητήματος των εποίκων και του
οικοδομικού οργασμού. Το «βαρίδιο» του 2004 που απέμεινε
αφορά την παρότρυνση (!) της ΚΣΣΕ προς την κυβέρνηση της
Κυπριακής Δημοκρατίας «να άρει τις ενστάσεις της στην
υιοθέτηση του κανονισμού για το απευθείας εμπόριο στο
Συμβούλιο της ΕΕ, επιτρέποντας το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ
Τ/κ και ΕΕ από τα λιμάνια τους».
Πλην απευθείας εμπορίου
Με εξαίρεση αυτή την πρόνοια, η Ε/κ πλευρά δείχνει να
ανακτά χαμένο έδαφος στον ευρύτερο κοινοβουλευτικό χώρο
της Ευρώπης. Αντίθετα η τουρκική πλευρά δείχνει να
υποχωρεί σε ένα καίριο σημείο πάνω στο οποίο επένδυσε για
4 χρόνια και αφορά την συνολική αποδέσμευση των
υποχρεώσεών της από την επίλυση του Κυπριακού, ως
αποτέλεσμα των δημοψηφισμάτων. Το ζήτημα αυτό είναι το πιο
κρίσιμο στοιχείο της παρούσας συγκυρίας του Κυπριακού,
καθώς η τουρκική διπλωματία διαπίστωσε ότι δεν «ξόφλησε»
με την κατοχή και ότι οι πάντες θα κριθούν ξανά – ίσως
τελεσίδικα – μέσα από τη νέα προσπάθεια του ΟΗΕ. Είναι γι’
αυτό ακριβώς το λόγο που παραμένει και η πρόνοια για το
απευθείας εμπόριο με διάφορες προσθήκες που αντιφάσκουν
μεταξύ τους: από τη μια η ΚΣΣΕ υιοθετεί την άρση της
απομόνωσης και από την άλλη ζητά να γίνει κατά τρόπο που
να μην ισοδυναμεί με απόσχιση. Μια ανάλογη τοποθέτηση
έκανε και ο ΓΓ του ΟΗΕ καλώντας την κυπριακή κυβέρνηση να
αποδεχθεί να φορέσει το «κολάρο» του απευθείας εμπορίου,
δηλαδή την «ταϊβανοποίηση», γιατί δεν αντιφάσκει με τα
ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας!
Στη Λευκωσία υπάρχει ικανοποίηση για το ψήφισμα,
αποτέλεσμα μιας συντονισμένης δραστηριότητας της κυπριακής
αντιπροσωπείας (Κυπριανού, Πουργουρίδης, Παπαδοπούλου και
Σαρίκας). Χωρίς αμφιβολία ρόλο διαδραμάτισε και ο
πολιτικός λόγος που εξέπεμψαν προς τους Ευρωπαίους
κοινοβουλευτικούς ο πρόεδρος Δ. Χριστόφιας και ο Τ/κ
ηγέτης Μ.Α. Ταλάτ στις χωριστές παρεμβάσεις τους ενώπιον
της ολομέλειας. Ο Τ/κ ηγέτης έκανε το λάθος να παίξει πολύ
στο ταμπλό του 2004 που όσο πλεονέκτημα και αν έδωσε στην
τουρκική πλευρά, πολλοί Ευρωπαίοι θεωρούν ότι δεν
εξυπηρετεί την παρούσα συγκυρία. Αντίθετα ο πρόεδρος Δ.
Χριστόφιας υιοθέτησε μια μετριοπαθή στάση που ήχησε
καλύτερα στα αυτιά των κοινοβουλευτικών, χωρίς να
υπεισέλθει σε πιο συγκεκριμένα ζητήματα.
Το ειδικό βάρος της ΚΣΣΕ
Η βαρύτητα του ψηφίσματος της ΚΣΣΕ, όμως, δεν αντιστοιχεί
στην αξιολόγηση που έκαναν οι πολιτικές δυνάμεις, ούτε στη
σημασία που του έδωσε η κυβέρνηση για τους ακόλουθους
λόγους:
Το μέτρο της σύγκρισης: Μέτρο σύγκρισης παραμένει η
περίοδος μετά το δημοψήφισμα του 2004. Η Ε/κ ηγεσία
απέκτησε την τάση να συγκρίνει τα αποτελέσματα της τωρινής
πολιτικής της (2008), με το πιο χαμηλό σημείο διεθνούς
απαξίωσης που βρέθηκε ποτέ το 2004: να θεωρείται η χώρα
υπό κατοχή ότι είναι ο θύτης.
Μάχες δεκαετιών για τα αυτονόητα: Είναι
αξιοπρόσεκτη η προσπάθεια όλων να εμφανίσουν το ψήφισμα
του ΚΣΣΕ ως μια δραματική εξέλιξη στο διεθνή χώρο. Η
πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική γιατί διεθνώς η
κυπριακή κυβέρνηση έδωσε για τρεις και πλέον δεκαετίες
μάχες στα διεθνή βήματα – έλαβε σωρεία ψηφισμάτων - και
τώρα αναλώνει όλες τις δυνάμεις της για να τα
επαναβεβαιώσει.
Τέσσερα χρόνια χαμένα: Δικαίως μπορεί να διερωτάται
ο κάθε πολίτης γιατί χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια για να
υπάρξει η αναστροφή του διεθνούς κλίματος; Εν τέλει
αποδεικνύεται είναι ότι οι Ευρωπαίοι και οι «λοιποί ξένοι»
δεν καταβλήθηκαν από εκδικητική μανία εναντίον των Ε/κ για
τη στάση τους στο δημοψήφισμα. Το κλίμα διεθνώς άλλαξε
γιατί απλούστατα η Ε/κ ηγεσία με λόγια και έργα πιστώνεται
στον ευρωπαϊκό χώρο ότι δεν κάνει παιγνίδια με το χρόνο
και ότι εργάζεται ειλικρινά για λύση.
Η νέα ψευδαίσθηση
Η εντύπωση που κυκλοφορεί ότι το ψήφισμα του ΚΣΣΕ συνιστά
κόλαφο για την τουρκική διπλωματία και ότι όλοι
αναγνωρίζουν τη θετική στάση Χριστόφια και την αρνητική
στάση του Ταλάτ είναι μια επικοινωνιακού τύπου ανάλυση. Η
μετατόπιση που επήλθε διεθνώς σχετίζεται με την πίστωση
χρόνου που δίνει ο διεθνής παράγοντας και στις δύο πλευρές
για να φέρουν σε αίσια κατάληξη τις διαπραγματεύσεις. Ο
ΟΗΕ και η ΕΕ παρακολουθούν και αναμένουν ευελπιστώντας
στην επιτυχία. Στο σενάριο του ναυαγίου, η Ε/κ πλευρά
έχοντας εξαντλήσει την καλή θέλησή της, θα θελήσει
τουλάχιστον να καταλογιστούν ευθύνες. Αλλά αυτό δε θα
είναι ούτε εύκολο, ούτε προδικασμένο. Η τουρκική στάση
έχει αλλάξει, δεν πρόκειται να εγκαταλείψει το τραπέζι των
συνομιλιών όπως έκανε στο παρελθόν, ενώ διατυπώνει τις
θέσεις της με ένα πιο επιδέξιο τρόπο, χωρίς να εκτίθεται
φανερά έναντι των παραμέτρων του ΟΗΕ. Δεν αποκλείεται
επίσης η διεθνής κόπωση για το Κυπριακό σε περίπτωση νέου
ναυαγίου να μεταφραστεί σε «συμψηφισμό ευθυνών».
Η ΕΕ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
Ένα ψήφισμα – μια πρόκληση
Εκτός από τη
θετική καταγραφή, στο ψήφισμα της ΚΣΣΕ, η κυπριακή
κυβέρνηση μπορεί να εξαγάγει ορισμένα πολύ χρήσιμα
συμπεράσματα. Το πιο καίριο είναι να μπορέσει να μεταφέρει
την θετική αυτή ζύμωση στον κατεξοχήν οργανισμό που δεν
λαμβάνει μόνο ψηφίσματα, αλλά διαμορφώνει και το πολιτικό
πλαίσιο για να υπάρξουν χειροπιαστές εξελίξεις: την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ
προβλέπονται χρονολογικά γεγονότα, συναντήσεις και
εκθέσεις που στο τέλος συνοδεύονται με αποφάσεις.
Επαφίεται στην κυπριακή κυβέρνηση να θέσει σε κίνηση τους
μηχανισμούς αυτούς, να έρθει σε διαβούλευση σε υψηλό
πολιτικό επίπεδο με τις ισχυρές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και
να επηρεάσει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις τελικές
ομόφωνες αποφάσεις.
Αυτή η διαδικασία είναι διαφορετική γιατί τα κείμενα δεν
είναι διακηρυκτικού χαρακτήρα. Παράγουν πολιτικές και
δεσμεύσεις. Συχνά καθορίζουν τα επόμενα βήματα και αν δεν
εγερθούν στον κατάλληλο χρόνο, τότε η συγκυρία χάνεται και
οι συμμαχίες ξηλώνονται. Η ανάληψη της πρωτοβουλίας των
κινήσεων από την κυπριακή κυβέρνηση περιλαμβάνει επίσης
και την ανάληψη του αντίστοιχου ρίσκου. Οι Ευρωπαίοι
εταίροι και στο παρελθόν (1999 – 2003) δέχθηκαν να
διαμορφώσουν το πλαίσιο που να οδηγεί σε συνολική
διευθέτηση των προβλημάτων και σε αυτό περιέλαβαν
πραγματικές πιέσεις σε βάρος της Τουρκίας . Είναι στην
ευθύνη της Λευκωσίας να κάνει τις κατάλληλες διασυνδέσεις
και να επιδιώξει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στις
συζητήσεις που έμμεσα θα αναμειγνύουν αυτόν που
καθορίζεται ως ο «έχων το κλειδί της λύσης», την Τουρκία.
Πιθανόν η περίοδος που αρχίζει από τώρα που θα
κυκλοφορήσει η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την
Τουρκία (5/11/2008) έως το τέλος του 2009 να είναι το
ουσιαστικό παράθυρο ευκαιρίας, αν πολλοί στο χώρο της ΕΕ
(κυβερνήσεις, Συμβούλιο, Επιτροπή, Κοινοβούλιο) βρεθούν σε
συντονισμό και διαμορφωθεί τέτοια δυναμική που θα
καταστήσει την επίλυση του Κυπριακού και επωφελή και
συμφέρουσα για όλους.
|
