|
10/5/2009
|
ΠΛΑΙΣΙΟ ΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΣΤΟ
ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ
Η συζήτηση γύρω από το ζήτημα της ασφάλειας στις
προσπάθειες για την επίλυση του κυπριακού είναι μια
επιβεβλημένη πολιτική πράξη. Δεν είναι αρκετή η συζήτηση
σε επίπεδο κορυφής- οι πολίτες θέλουν να έχουν γνώση για
ότι ονομάζουμε περιβάλλον ασφαλείας κατά και μετά τη λύση.
Καταλύτης για αυτό αποτελεί η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ
την 1η Μαίου 2004. Αυτή η προσαρμογή στο νέο περιβάλλον
δημιουργεί αφ’ εαυτής ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας πάνω
στο οποίο η Κύπρος χρειάζεται να επεξεργαστεί
συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις. Το ΔΣ του ΟΠΕΚ θέλοντας
να ενισχύσει το δημόσιο διάλογο πάνω στο κεφάλαιο «ασφάλεια-εγγυήσεις»
διατυπώνει τις πιο κάτω σκέψεις.
Α Η αποχώρηση των δυνάμεων κατοχής αποτελεί κεντρικό θέμα
για ότι ονομάζουμε πλαίσιο ασφαλείας σε μια ελεύθερη Κύπρο.
Στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις από την ΕΕ και τον
ΟΗΕ μπορεί να εποπτεύσουν τη διαδικασία αποχώρησης.
Β Στη τελική διευθέτηση του κυπριακού δύο μηχανισμοί
μπορεί να παράσχουν τις απαιτούμενες εγγυήσεις: ο ΟΗΕ (άρθρο
7 του Καταστατικού Χάρτη) και η ΕΕ στο πιο υψηλό επίπεδο.
Η ΕΕ μπορεί να εγγυηθεί την εφαρμογή της λύσης μέχρι το
τελικό της στάδιο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, από την
Επιτροπή με τακτικές εκθέσεις της, και από το Συμβούλιο
Υπουργών πρώτα με την παρουσία Μόνιμου Εκπροσώπου της ΕΕ
στο νησί και, δεύτερο, με τη δημιουργία ενός Μηχανισμό
Διαρκούς παρακολούθησης στις περιοχές που ενδεχομένως να
παρατηρείται καθυστέρηση ή πιθανή υιοθέτηση μιας
παρελκυστικής πολιτικής στην υλοποίηση των συμφωνιών.
Ανάλογη απόφαση μπορεί να λάβει και το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο.
Γ Η Συνθήκη Εγγύησης της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως αυτή
διαμορφώθηκε το 1960 με τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου
είναι προϊόν του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα η Κυπριακή
Δημοκρατία είναι κράτος- μέλος της ΕΕ, ενώ οι εγγυήτριες
δυνάμεις του συστήματος του 1960 (Ελλάδα, Τουρκία, Μεγάλη
Βρετανία) είναι, είτε πλήρη μέλη (Ελλάδα, Μ. Βρετανία)
είτε υποψήφια (Τουρκία). Το δικαίωμα της μονομερούς
επέμβασης –μη αποκλειομένης της στρατιωτικής- στα
εσωτερικά ενός κράτους-μέλους της ΕΕ αντίκειται σε όλες
τις συνθήκες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η ΕΕ από το
1957 έως σήμερα. Η ίδια η Κύπρος έχει την πρώτη ευθύνη να
αναλάβει την επεξεργασία και την προβολή αυτής της νέας
αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θα συνδέει την ίδια με την
πολιτική βαρύτητα της ΕΕ. Σε αυτή τη συζήτηση και στην
περίπτωση που η πολιτική ηγεσία κρίνει ότι ένα σύστημα
εγγυήσεων είναι αναγκαίο για να φθάσουμε σε λύση, τότε
είναι πολύ χρήσιμος ο συντονιστικός ρόλος της ΕΕ. Η ΕΕ
μπορεί να συμβάλει ώστε να ξεπεραστεί η συγκρουσιακού
χαρακτήρα συμφωνία του ’60, με μια νέα που θα προωθεί τη
θεσμική διαβούλευση και την πολιτική συνεννόηση με στόχο
την ειρηνική και με διπλωματική μέσα επίλυση προβλημάτων,
έτσι που το ξεπέρασμά τους να συντελείται σε ένα
περιβάλλον ασφαλείας στο οποίο απαγορεύεται η χρήση ή η
απειλή χρήσης βίας.
Δ Η επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβόνας μέσα στο 2009
επιτρέπει στην Κύπρο να αξιοποιήσει την πρόνοια της «Ρήτρας
αμοιβαίας συνδρομής» η οποία στο άρθρο 28α, παρ. 7, του
Τίτλου V, προβλέπει ότι «σε περίπτωση κατά την οποία
κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα
κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή
με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το
άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Αυτό
δίνει στην Κύπρο μια δυνατότητα, που μπορεί να γίνει πιο
σημαντική σε συνδυασμό με τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή
Πολιτική Άμυνας και Ασφάλειας (ΕΠΑΑ). Η συμμετοχή της
Κύπρου σε κοινές δράσεις και σε ειρηνευτικές αποστολές της
ΕΕ στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ συνιστά ενίσχυση και της δικής μας
πολιτικής ασφάλειας.
Ε Η ΕΕ αντιμετωπίζει δυσκολίες στον τομέα της εξωτερικής
πολιτικής, δεν έχει παράδοση ή κάποιες θεαματικές
επιτυχίες στα ζητήματα αυτά. Γι’ αυτό η επίλυση του
κυπριακού αποτελεί ένα παράδειγμα στο οποίο η ΕΕ μπορεί να
επιβεβαιώσει τη θέλησή της να αποτελέσει παράγοντα
ειρηνικής επίλυσης προβλημάτων. Έτσι η ΕΕ θα αποκτήσει ένα
ευρύτερο πολιτικό ρόλο στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο ως
παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή. Είναι πολύ σημαντικό
να υπογραμμίσουμε ότι αυτή η υπαρκτή ΕΕ, με τα μέσα που
σήμερα διαθέτει (κυρίως πολιτικά, και δευτερευόντως
αμυντικά) μπορεί να δημιουργήσει την πολιτική κινητικότητα
που το μέγεθος της Κύπρου απαιτεί. Κεντρικό στοιχείο
παραμένει η ανάδειξη της ΕΕ ως του ισχυρού «παίκτη» στο
περιβάλλον ασφαλείας γύρω από τη διαδικασία επίλυσης. Στην
πολιτική δεν υπάρχουν πλαίσια ασφαλείας που με μαγικό
ραβδί επιλύουν τα πάντα γι’ αυτό χρειάζεται να προτείνουμε
εφικτές δράσεις που να βασίζονται πάνω στα ευρωπαϊκά
κείμενα. Είναι κλειδί για την προοπτική της επίλυσης του
κυπριακού οι τελικές ρυθμίσεις να απαντούν στις δίκαιες
ευαισθησίες των ε/κ.
ΣΤ Στην εποχή μας οι έννοιες ασφάλεια-εγγυήσεις αποκτούν
νέα περιεχόμενα και αυτά μπορούμε να αναδείξουμε. Το
δίκτυο ασφαλείας για την Κύπρο αφορά τη δική μας θέληση να
αναπτύσσουμε δίκτυα συμφερόντων μέσα στην Ε.Ε. (οικονομικά,
πολιτικά, αμυντικά, πολιτιστικά, δράσεις που να προωθούν
κοινά ευρωπαϊκά συμφέροντα). Να δημιουργήσουμε πλέγμα
συσχετισμών δύναμης που να καθιστούν την Κύπρο πιο ισχυρή
μέσα στο σύστημα της σταθερότητας που συνιστά η ΕΕ.
Λάρκος
Λάρκου, πρόεδρος
Στράτος
Στυλιανίδης ΓΓ
Λευκωσία,
Μάιος,
2009
|
